Η Ευρώπη πρέπει να ηγηθεί μιας τέτοιας πρωτοβουλίας
Άρθρο του Μανώλη Κ. Κεφαλογιάννη
Στην έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την Τεχνητή Νοημοσύνη (Τ.Ν), που έχω την τιμή να είμαι γενικός εισηγητής, με θέμα «Θεσμικές πτυχές της Τ.Ν. στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ολοκλήρωσης», πρότεινα η Ευρωπαϊκή Ένωση να αναλάβει πρωτοβουλία για τη σύναψη μιας Διεθνούς Σύμβασης για την Τεχνητή Νοημοσύνη, υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών.
Μια διεθνή σύμβαση που θα θεσπίζει κοινούς κανόνες ασφάλειας, ενιαία πρότυπα αξιολόγησης των πλέον ισχυρών μοντέλων, με μηχανισμούς έγκαιρης προειδοποίησης, διαφάνεια στην ανάπτυξη των μοντέλων αυτών και διεθνή συνεργασία για την αντιμετώπιση περιστατικών κυβερνοεπιθέσεων σε κράτη, υποδομές, διεθνείς οργανισμούς και επιχειρήσεις.
Για πρώτη φορά, ένα προηγμένο μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης κατάφερε αυτονομούμενο να αποκτήσει πρόσβαση στο διαδίκτυο και να επιχειρήσει μια πραγματική κυβερνοεπίθεση, μπλοκάροντας και παραποιώντας τα συστήματα ενός άλλου οργανισμού. Να υπερβεί δηλαδή τα όρια (του sandbox) του απομονωμένου ψηφιακού περιβάλλοντος μέσα στο οποίο δοκιμαζόταν.
Το πρόσφατο περιστατικό κυβερνοασφαλείας μεταξύ της εταιρείας ανάπτυξης τεχνητής νοημοσύνης OpenAI και της πλατφόρμας ανοικτού λογισμικού Hugging Face, αποτελεί μια ισχυρή προειδοποίηση και έρχεται να επιβεβαιώσει την ανάγκη για διεθνή συνεργασία και συντονισμό. Το περιστατικό αυτό, ευτυχώς, αντιμετωπίστηκε έγκαιρα και με επιτυχία.
Το μήνυμα όμως είναι σαφές: οι δυνατότητες της Τεχνητής Νοημοσύνης εξελίσσονται ταχύτερα από τους θεσμούς και τους κανόνες που καλούνται να τις ελέγξουν.
Το γεγονός αυτό θυμίζει ένα βασικό δίδαγμα της πανδημίας της COVID-19. Όταν ένας κίνδυνος ξεφεύγει από ένα ελεγχόμενο περιβάλλον, οι συνέπειές του δεν περιορίζονται τοπικά. Αποκτούν διεθνείς διαστάσεις και απαιτούν συλλογική απάντηση.
Το ίδιο ισχύει πλέον και για την Τεχνητή Νοημοσύνη. Ένα μοντέλο που «δραπετεύει» από το περιβάλλον δοκιμών του δεν αποτελεί μόνο τεχνολογικό ζήτημα. Αποτελεί πρωτίστως ζήτημα διεθνούς ασφάλειας.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έκανε το πρώτο αποφασιστικό βήμα με την υιοθέτηση του AI Act. Δηλαδή του πρώτου ολοκληρωμένου και δεσμευτικού νομοθετικού πλαισίου παγκοσμίως για τη ρύθμιση της Τεχνητής Νοημοσύνης, το οποίο εισάγει κανόνες διαφάνειας, λογοδοσίας και αξιολόγησης κινδύνου για τα προηγμένα συστήματα Τ.Ν.
Ωστόσο, η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν γνωρίζει από σύνορα. Οι κυβερνοαπειλές δεν σταματούν στα εξωτερικά σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης ούτε αντιμετωπίζονται μόνο με ευρωπαϊκή νομοθεσία.
Δεν είναι τυχαίο ότι προσωπικότητες όπως ο νομπελίστας Demis Hassabis, πατέρας της AlphaFold και συνιδρυτής της Google DeepMind, και ο Sam Altman, διευθύνων σύμβουλος της OpenAI, έχουν επανειλημμένα επισημάνει την ανάγκη διεθνούς διακυβέρνησης για την Τεχνητή Νοημοσύνη.
Όσο ισχυρότερη γίνεται η τεχνολογία, τόσο μεγαλύτερη γίνεται η ευθύνη της διεθνούς κοινότητας να θέσει κοινούς κανόνες.
Η Ευρώπη δεν πρέπει να ακολουθεί τις εξελίξεις. Οφείλει να τις διαμορφώνει. Πρέπει να ηγηθεί της παγκόσμιας προσπάθειας για μια διεθνή αρχιτεκτονική διακυβέρνησης της Τεχνητής Νοημοσύνης.
Γιατί στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης, η ασφάλεια δεν είναι εθνική υπόθεση. Είναι παγκόσμιο δημόσιο αγαθό και πρέπει να προστατευθεί με την υιοθέτηση μιας Διεθνούς Σύμβασης για την Τεχνητή Νοημοσύνη.